حدود ۳۰شرکت حمل و نقل ریلی در جریان خصوصی سازی سالهای 83 و 84 تشکیل شد. کل باری که توسط قطار جابجا می شود 33 میلیون تن در سال  88 بوده است این میزان بار توسط 22 هزار واگن حمل شده و بطور متوسط هر واگن در طی سال 24 مرتبه بارگیری انجام داده است که آمار سالهای مختلف در جدول زیر بیان می شود

                                                              تعداد واگن های بارگیری شده (هزار واگن)

متوسط مسیر طی شده هر واگن 650 کیلومتر بوده است که در یک مسیر ریلی استاندارد قطار می تواند در یک شبانه روز چنین مسیری را بپیماید. 24مرتبه بارگیری در طول سال  بدان مفهوم است که (در صورت استاندارد بودن وضعیت شبکه ریلی)هر واگن در طول سال فقط یک ماه مورد استفاده بهینه قرار گرفته و  11 ماه از سال 22 هزار واگن بلا استفاده بوده اند.  مشکل یاد شده به دلیل ضعف شبکه ریلی، کمبود لوکوموتیو  و عدم وجود شرکتهای به نام و تاثیر گذار در بخش ریلی می باشد. از ۳۰ شرکت حمل و نقل ریلی ایجاد شده حدود 5 شرکت از وضعیت نسبتا مناسبی برخوردارند و ما بقی یا زیان ده بوده یا به سختی ادامه حیات می دهند چنانچه از ابتدای خصوصی سازی شرایط و سازو کاری طراحی می شد که فقط چند شرکت ریلی شکل می گرفت به این ترتیب 33 میلیون تن بار توسط این شرکتها جابجا می شد و همه آنها از حاشیه سود مناسبی برخوردار می شدند  شرکتها زمانی اقدام  به سرمایه گذاری های جدید و توسعه ای در حوزه کاری خود می نمایند که از حاشیه سود فعالیت خود رضایت خوبی داشته باشند.میزان حمل بار ریلی محدود است و در چنین شرایطی زیاد شدن تعداد شرکتها منجر به زیان دهی همه آنها می شود این تجربه و هزینه های آ‹ را در بخش های مختلف اقتصادی پرداخت نموده ایم مثلا در صنعت رنگ و رزین بازار محدودی داشتیم اما چندین برابر نیاز بازار پروانه بهره برداری صادر شد در نتیجه سرمایه گذاران زیادی متضرر شدند و آنها هم که باقی ماندند با حاشیه سود کم ادامه فعالیت می دهند در صنعت پلیمر، پلاستیک و ماکارونی و صنایع دیگر نیز چنین وضعیتی ایجاد شده و سرمایه گذاران زیادی ورشکسته شده یا به سختی ادامه حیات می دهند.در دنیای امروز شرکتها برای توسعه بازار و ادامه بقاء رو به سمت ادغام آورده اند و می بینیم که  در خودرو سازی در هر کشور 2تا 3 شرکت تولید کننده فعالیت می کنند در بازار نفت و دیگر بازارهای مهم نیز این سمت و سو وجود دارد. بازار محدود داخل و نبودن مزیت های رقابتی و صادراتی در ایران  به دلایلی چون پائین بودن نرخ ارز،  هزینه های بانکی و غیره  تولیدکنندگان را محدود به بازار محدود ایران نموده است بهر حال این تجربیات نا موفق را در صنایع مختلف و خصوصی سازی واگن ها داشته ایم  

اکنون شرکت راه‌آهن تصمیم‌ به واگذاری لکوموتیوهای فعال خود به بخش خصوصی نموده است و از قرار معلوم در اولین مرحله قصد برگزاری مزایده جهت فروش10%لکوموتیوها یعنی حدود40دستگاه را دارد. با ادامه این شیوه ممکن است 10شرکت صاحب لکوموتیو ایجاد شود. تعمیر و نگهداری لکوموتیو هزینه قابل توجهی نیاز دارد، لذا شرکتی که لکوموتیو خریداری می‌کند می‌بایست در این‌خصوص نیز تخصص لازم را کسب نماید. از طرف دیگر وقتی تعداد لکوموتیوها کم باشد قابلیت  برنامه‌ریزی متمرکز و فراگیر در حوزه حمل و نقل ریلی کاهش می یابد و سرمایه گذاری برای تعمیر، نگهداری و نوسازی چندان اقتصادی نخواهد بود. چنانچه شرکتی تعداد قابل توجهی لکوموتیو دراختیار داشته باشد انگیزه و توان برنامه‌ریزی‌های کلان و تعمیر سریع لکوموتیوهای خود را خواهد داشت و مدیریت حمل و نقل  باری و مسافری از انسجام و نظم مناسبی برخوردار خواهد گردید. سرمایه گذاری برای تعمیر، نگهداری و نوسازی 100یا 200 لوکوموتیو از توجیه اقتصادی مناسبی برخوردار می باشد.

            جدای از مسائل یاد شده یک نگرانی بزرگ در بحث خصوصی‌سازی وجود دارد و آن اینکه دولت پس از واگذاری شرکت‌ها به بخش خصوصی با تغییر مقررات جاری، از حاشیه سود شرکت‌ها می‌کاهد و حتی گاه منجر به زیان‌ده شدن شرکت‌های سود ده می‌شود. مثلا قیمت گاز و خوراک کارخانه‌های پتروشیمی بعد از خصوصی‌سازی حتی تا 10برابر افزایش یافته و شرکتی که سود مناسب داشت زیان‌ده شد، یا شرکت صدرا پس از خصوصی سازی مورد حمایت قرار نگرفت، قیمت سهام آن در مدت کوتاهی از 4700تومان به  حدود 40تومان سقوط کرد  و به مرز ورشکستگی رسید. اکنون نیز این نگرانی وجود دارد که پس از واگذاری لکوموتیوهای راه‌آهن به بخش خصوصی تعرفه لکوموتیو از 25درصد به 20درصد و حتی کمتر کاهش یابد که در این صورت حاشیه سود سرمایه‌گذاری در این حوزه کاهش زیادی خواهد یافت. این‌گونه اقدامات شرکت‌های دولتی اطمینان به دولت را متزلزل نموده است و منجر به کاهش استقبال بخش خصوصی از برخی خصوصی‌سازی‌ها می‌گردد.

            امید است این‌گونه حرکات غیر حرفه ای و ضد سرمایه گذاری در راه‌آهن رخ ندهد تا انگیزه برای سرمایه‌گذاری درحوزه حمل و نقل  ریلی افزایش یابد.

انتظار است شرکت راه آهن جهت افزایش جذابیت سرمایه گذاری در حوزه حمل و نقل ریلی سیاست های ذیل را مورد بررسی و توجه  قرار دهد:

الف-  کل لوکوموتیوها به 2 یا 3 شرکت توانمند واگذار شوند

ب- میزان تعرفه ها برای مدت 5 سال تغییر نکند و پس از آن نیز با تعامل و مشورت با بخش خصوصی صاحب لوکوموتیو و حفظ منافع این شرکتها تصمیم گیری شود

ج- شرکت راه آهن با حفظ چار چوب های قانونی مدیریت بهره برداری برخی خطوط ریلی را به شرکتهای توانمند مالک واگن و لوکوموتیو واگذار نماید.

 http://www.nedayehamvatan.blogfa.com/